Lương tâm thầy thuốc trong cơ chế thị trường

Là con người ai cũng có lòng thương cảm và đó là tính thiện của nhân loại. Người thầy thuốc hằng ngày đứng trước những sinh mạng, những số phận, những hoàn cảnh bi thương cụ thể càng giàu lòng thương cảm.

Lòng thương cảm chỉ được giải tỏa khi người thương cảm giúp đỡ được người đang trong hoàn cảnh thương cảm. Nếu không, lòng thương cảm sẽ vẫn là hòn đá đeo nặng suy tư trong lòng người gặp cảnh thương cảm. Trong cơ chế thị trường hiện nay, có lẽ người thầy thuốc khó giải tỏa được “hòn đá thương cảm” trong lòng mình nhất.
Cơ chế thị trường là thuận mua vừa bán. Anh cần xe máy, nhiều tiền thì mua xe tốt, ít tiền thì mua xe Tàu vài triệu, không tiền thì… để dành tiền, bao giờ đủ thì mua. Mọi lĩnh vực khác cũng đều như vậy. Duy chỉ có trong ngành y tế, vấn đề lại không là như vậy. Chưa có ai yêu cầu chỉ chữa 1/3 bệnh vì tiền chỉ có thế. Một người bất ngờ bị tai nạn được đưa đến bệnh viện nhưng trong túi không có tiền, liệu bác sĩ có như người bán hàng tuyên bố không tiền thì không chữa? Không lẽ bác sĩ đang tâm nhìn bệnh nhân tử vong khi tình trạng bệnh là có thể cứu được. Có nhiều bệnh khác, bệnh nhân có tiền là cứu được hoặc có thể kéo dài sự sống, không tiền là bác sĩ phải gạt nước mắt khuyên người nhà bệnh nhân đem người thân về nhà sống chung với bệnh tật hoặc thậm chí… chờ chết! Nghe thật tàn nhẫn nhưng thực tế là vậy. Bác sĩ thương cảm bệnh nhân đến mấy nhưng làm sao giúp được tất cả bệnh nhân khi ngân sách đầu tư cho y tế có hạn, bản thân thu nhập của bác sĩ không nhiều. Chuyện trái ngược của công việc y tế trong hoàn cảnh kinh tế thị trường khiến người đau lòng nhất là thầy thuốc.
Chúng ta vẫn nói có sức khỏe là có tất cả, sức khỏe là gốc của xã hội thế nhưng hình như việc làm chưa tương xứng. Các doanh nghiệp đầu tư cho bóng đá mỗi năm hàng chục tỷ đồng liệu có thể dành phần trăm cho y tế để cứu giúp những người đang gặp nạn. Những đại gia có thể quảng cáo doanh nghiệp mình qua việc nuôi các đội bóng đá, vậy sao không thể quảng cáo tại bệnh viện, đỡ đầu cho bệnh nhân nghèo khó tại từng bệnh viện cụ thể. Những vụ tham nhũng nếu không phát hiện ra thì coi như không bị mất, nhưng nếu phát hiện ra thì tiền thu được cũng có thể coi như không có để cho vào quỹ khám chữa bệnh?
Tôi mong Bộ y tế phát động một cuộc vận động, tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân lập ra quỹ khám chữa bệnh ở các bệnh viện, các tỉnh thành. Phong bì biếu bác sĩ không nên cấm nhưng bác sĩ nhận phong bì sẽ sung vào quỹ khám chữa bệnh. Bệnh nhân có khả năng kinh tế không thiếu và nếu được bác sĩ vận động hẳn chẳng từ chối chuyện đóng góp. Tất nhiên, quỹ này phải minh bạch, công khai. Nếu chúng ta làm tốt việc tuyên truyền để bất cứ ai trong cuộc sống đang vui vẻ bên bàn tiệc, trước trận cầu, trong chuyến du lịch, v.v… nhớ đến cũng lúc ấy, bao đồng loại của mình đang quằn quại trong bệnh viện, đang khốn khó vì tiền nong hẳn tiền ủng hộ không ít và bệnh viện cũng đỡ khó khăn, lương tâm thầy thuốc cũng được thanh thản hơn nhiều.
Đất nước còn khó khăn, nghèo nàn, khoảng cách giàu nghèo trong xã hội ngày càng lớn khiến một bộ phận dân chúng bực bội khi phải đến bệnh viện. Nỗi bực bội mang tính xã hội này khi gặp thầy thuốc có thể chữa được mà không chữa (có thể tư vấn miễn phí nhưng thuốc thang, máy móc, tiếp máu, giường bệnh… miễn phí sao được trong cơ chế thị trường) thì thành giọt nước tràn ly và thầy thuốc lãnh đủ.
Vậy thì phải có quỹ và người thầy thuốc phải gương mẫu nộp “phong bì biết ơn” của bệnh nhân vào quỹ. Làm được điều này, lương thầy thuốc cần tạm đủ so với mặt bằng thu nhập của xã hội. Chỉ so với “thầy” khác là thầy giáo đứng lớp được thêm 50% lương, trong khi thầy thuốc đứng bên bàn mổ, giường bệnh lại không có % nào. Vấn đề không hẳn chỉ là thu nhập mà lớn hơn là lẽ công bằng, là thái độ xã hội đối với công việc chăm sóc sức khỏe nhân dân qua việc đầu tư cho y tế, cũng như huy động toàn dân giúp đỡ người khó khăn cần được giúp đỡ tại các bệnh viện.

TSKH. Đào Mạnh Hùng

Leave a Reply