Truyền hình trực tiếp ca ghép giác mạc tại bệnh viện mắt T.Ư: “Nguồn sáng” của bệnh nhân hỏng giác mạc

Sau nhiều năm ứng dụng y học hiện đại, kỹ thuật ghép giác mạc ở nước ta đã có những bước tiến dài. Chiều ngày 26/3/2006, tại phòng mổ của bệnh viện Mắt TW đã tổ chức Chương trình truyền hình trực tiếp ca ghép giác mạc nhằm nâng cao nhận thức cũng như đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân về lĩnh vực ghép giác mạc; trao đổi thông tin với các chuyên gia trong và ngoài nước… Phóng viên báo SK&ĐS đã phỏng vấn PGS.TS. Đỗ Như Hơn – Phó Giám đốc bệnh viện, về sự kiện này.

PV: Xin PGS cho biết những trường hợp nào thì được chỉ định ghép giác mạc?
PGS.TS.Đỗ Như Hơn:. Mục đích chính của việc ghép giác mạc là để phục hồi khả năng nhìn (chức năng quang học) cho người bệnh. Người bị sẹo giác mạc, bệnh nhân giác mạc hình chóp, thoái hóa giác mạc… là các đối tượng được xem xét để có chỉ định ghép giác mạc. Đôi khi ghép giác mạc còn được chỉ định nhằm cải thiện tình trạng bề mặt giác mạc mà chưa tính đến việc tăng thị lực ngay lập tức, thường được áp dụng cho các trường hợp bỏng, thủng giác mạc. Ghép giác mạc còn được áp dụng trong một số trường hợp nhằm giải quyết thẩm mỹ như thay thế sẹo trắng giác mạc ở những mắt mất chức năng. Tuy nhiên, do giác mạc hiện nay rất khan hiếm, và các ca mổ vẫn được thực hiện miễn phí nên ghép với mục đích thẩm mỹ hiện tại chưa được áp dụng rộng rãi.
PV: Kỹ thuật ghép giác mạc đang được áp dụng hiện nay như thế nào, thưa ông?
PGS.TS. Đỗ Như Hơn: Có 2 kỹ thuật ghép chính là ghép lớp và ghép xuyên. Ghép lớp chỉ thay thế phần trước của giác mạc bằng một mảnh tương ứng từ giác mạc tử thi, độ sâu của lớp giác mạc ghép tùy theo mức độ tổn thương của giác mạc. Ghép giác mạc lớp thường được chỉ định trong những trường hợp tổn thương khu trú ở các lớp giác mạc hoặc viêm loét giác mạc dọa thủng với mục đích bảo toàn nhãn cầu chờ phẫu thuật ghép xuyên giúp tăng thị lực sau này. Ghép giác mạc xuyên được chỉ định trong hầu hết các trường hợp ghép giác mạc không có chỉ định ghép lớp nhằm thay thế những tổn thương chiếm toàn bộ bề dày giác mạc. Một ca phẫu thuật ghép giác mạc trung bình kéo dài từ 35 – 40 phút.
PV: PGS vừa đề cập tới “nguồn” giác mạc từ tử thi để ghép, xin ông nói cụ thể hơn?
PGS.TS. Đỗ Như Hơn: Hiện tại, chúng tôi đã có 2 “nguồn” giác mạc là lấy từ tử thi và giác mạc do các tổ chức nước ngoài viện trợ. Đối với nguồn từ tử thi, những giác mạc có thể dùng ghép được chỉ được lấy ở tử thi tử vong không quá 6 giờ. Bên cạnh đó, những người chết không rõ nguyên nhân, chết do các bệnh truyền nhiễm như bệnh dại, bệnh bò điên, nhiễm trùng máu, viêm gan, hay chết do bệnh ở mắt như ung thư võng mạc, u ác tính phần trước nhãn cầu… chúng tôi không lấy giác mạc. Còn nguồn giác mạc từ những người tự nguyện hiến, chúng tôi sẽ kiểm tra huyết thanh để loại trừ các bệnh có thể lây truyền, người có HIV/AIDS, tiêm chích ma túy…
PV: Còn dự án xây dựng ngân hàng mắt tại Bệnh viện Mắt T.Ư sẽ giúp được gì cho người bệnh, thưa ông?
PGS.TS. Đỗ Như Hơn: Ở nước ta, hằng năm có hàng ngàn người mắc các bệnh về giác mạc cũng như chấn thương, dị tật liên quan đến giác mạc. Ghép giác mạc là phương pháp chủ yếu nhằm đem lại ánh sáng cho những người mù do bệnh ở giác mạc. Số bệnh nhân được ghép từ nguồn giác mạc viện trợ chỉ chiếm khoảng 1% số bệnh nhân có nhu cầu. Ngân hàng mắt của Bệnh viện Mắt T.Ư được lập ra với mục đích cung cấp giác mạc và một số mô của mắt để ghép giác mạc hoặc thay thế một số mô của mắt như củng mạc, kết mạc… cho những bệnh nhân có chỉ định cấy ghép. Bệnh viện Mắt T.Ư hy vọng rằng thông qua hoạt động của ngân hàng và với sự ủng hộ của cộng đồng, những bệnh nhân có chỉ định ghép giác mạc cũng như các bộ phận khác của mắt sẽ ngày càng có cơ hội được chữa trị.
PV: Theo dõi và điều trị sau mổ đóng vai trò quan trọng đối với sự thành công của ca ghép. Vậy, quá trình này ở Bệnh viện Mắt T.Ư có gì đặc biệt?
PGS.TS. Đỗ Như Hơn: Để ca ghép thành công, chúng tôi rất quan tâm tới quá trình theo dõi và điều trị sau ghép, vì nếu điều trị, theo dõi, chăm sóc tốt, với những mắt không có nguy cơ cao, tỷ lệ thành công có thể đạt tới 90 – 95%. Sau ghép giác mạc, bệnh nhân được khám hằng ngày trong vòng 1 tuần sau mổ. Tiếp đó là khám cách ngày trong tuần thứ 2 và khám 1 lần/tuần trong tháng tiếp theo. Từ tháng thứ 3, bệnh nhân cần được khám 2 tuần/lần đến 6 tháng, sau đó là 1 tháng/lần. Sau một năm, bệnh nhân sẽ được hẹn theo dõi 3 tháng/lần. Như vậy, việc theo dõi bệnh nhân sau ghép giác mạc sẽ là một chu trình, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ chặt chẽ. Điều này sẽ là khó khăn đối với bệnh nhân ở các tỉnh xa, điều kiện đi lại không thuận tiện… Ngoài ra, bệnh nhân được kê đơn thuốc nhỏ mắt và uống thuốc theo chỉ dẫn.
PV. Xin cảm ơn PGS!

                                                                    Bùi Hà (thực hiện)

Leave a Reply