Ánh sáng nhân văn

Năm 2000, chị Nguyễn Thị Khuy (xã Dray Bhăng, huyện Krông Ana – Đắc Lắc) bị hạt bụi bay vào mắt. Khó chịu nên chị tự ý mua thuốc nhỏ mắt để rửa. Sau nhiều ngày đau nhức, day dụi, mắt trái của chị đã không còn thấy ánh sáng, đến lúc ấy chị Khuy mới đến Bệnh viện tỉnh để khám và được chuyển ra Bệnh viện Mắt TW. Các bác sỹ đã chẩn đoán chị bị sẹo giác mạc, và mắt chị Khuy chỉ còn hy vọng duy nhất để lấy lại ánh sáng là ghép giác mạc. Tuy nhiên, sau 7 năm chờ đợi, ngày 10/4/2007 chị Khuy thật may mắn được các bác sỹ Bệnh viện Mắt TW thực hiện ca ghép… Nhưng điêù đáng nói hơn, chiếc giác mạc mà chị Khuy được ghép là do một bà cụ 83 tuổi mới qua đời hiến tặng, đây cũng là người đầu tiên ở Việt Nam hiến tặng giác mạc, một nghĩa cử cao đẹp nhưng chưa có tiền lệ ở nước ta.

CÂU CHUYỆN VỀ MỘT GIA ĐÌNH NÔNG DÂN NGHÈO HIẾN GIÁC MẠC

Trong cái nắng chói chang va oi ả đầu mùa, con đường bụi đỏ loằng ngoằng cuốn chúng tôi vội vã…Vài lần hỏi thăm, xã Cồn Thoi (huyện Kim Sơn – Ninh Bình)  hiện ra trước mặt. Chúng tôi dừng trước ngôi nhà ngói ba gian đã cũ kỹ. Tiếp chúng tôi là người đàn ông nhỏ nhắn, da đen sạm và nụ cười đôn hậu, hiền lành. Bàn thờ cụ Nguyễn Thị Hoa được bày biện giản đơn, bức ảnh cụ Hoa với đôi mắt nhân từ đang mỉm cười, những bông huệ còn tươi rói và nén nhang thơm toả ngát gian nhà….Sau chén nước trà và những lời thăm hỏi, câu chuyện đã khiến chúng tôi gần gũi hơn, anh Mai Văn Vinh – con trai cụ Hoa, kể cho chúng tôi nghe về gia cảnh và người mẹ của anh trước giờ phút lâm chung…

Năm 1976, chồng cụ Hoa mất vì căn bệnh hiểm nghèo, để lại cho cụ 8 người con. Cụ Hoa một mình  bươn chải với đồng ruộng suốt ngần ấy năm, tần tảo nuôi 8 người con khôn lớn trưởng thành, đến nay 8 người con ấy đã yên bề gia thất, có cuộc sống ổn định. Cụ Hoa ở với vợ chồng anh Vinh – người con trai “trưởng” trong gia đình. Cụ Hoa có tâm lòng nhân hậu, thương người, khi còn sống cụ hay giúp đỡ người khác, không nề hà chuyện gì. Cụ là một người phụ nữ đức độ và nhân ái, mà cả người dân xứ Cồn Thoi này, làng trên xóm dưới ai ai cũng biết cụ Hoa, một gia đình nghèo nhưng ngoan đạo.  Nhưng có một điêù mà làm cả vùng đất này ngạc nhiên, trước khi cụ Hoa qua đời (ngày 5/ 4/2007), cụ đã kịp di huấn, hiến tặng lại giác mạc của mình cho Bệnh viện Mắt TW để cứu những người mù loà.

Sao một gia đình nông dân ở cái vùng đất “hẻo” này lại biết được việc hiến tặng giác mạc ấy? Như giải đáp băn khoăn của tôi, anh Vinh kể tiếp.

Cũng thật tình cờ, vợ người bạn cùng làng chơi với anh Vinh thuở thiếu thời (chính là chị Nguyễn Thị Khuy) bị mù mắt trái. Qua cuộc điện thoại liên lạc thăm hỏi gần đây, vợ chồng chị Khuy mới kể cho anh Vinh nghe cuộc sống khổ cực ra sao khi chị Khuy – người thu nhập chính trong gia đình hiện nay bị mù, và việc chị đang khắc khoải chờ giác mạc để ghép. Tuy nhiên, không biết bao giờ chị mới có giác mạc để ghép vì hiện nay ở Việt Namchưa có trường hợp nào hiến tặng. Và vợ chồng anh bạn đã nhờ anh Vinh, nếu có thể về vận động bà cụ giúp, khi nào bà cụ qua đời thì đồng ý hiến tặng giác mạc cho chị Khuy … “Đúng là lúc này, mẹ tôi (cụ Hoa) đang lâm bệnh nặng khó mà qua khỏi, nhưng quả thực, thoạt đầu nghe chuyện bạn tôi bảo hiến mắt, tôi đã thấy lạnh người!”- anh Vinh thổ lộ. Anh Vinh dừng lại, nhấp ngụm trà nhỏ, tay vân vê miệng chén rồi ngập ngừng kể tiếp: Đài báo có nói nhiều đến hiến máu, hiến thận, nhưng đã từng được chứng kiến đâu. Hiến mắt thì chuyện này lạ quá! Tôi cứ tưởng tượng nếu khoét bỏ con mắt thì…ghê quá!Nhưng cuộc sống gia đình vợ chồng bạn tôi và đôi mắt chị Khuy cứ day dứt trong lòng. Tôi quyết định tìm hiểu về việc hiến tặng đó. Qua tài liệu, tờ rơi mà vợ chồng Khuy gửi, tôi đã hiểu ra vấn đề. Các bác sỹ chỉ lấy giác mạc, lúc đó tôi hiểu là một màng mỏng trong suốt ở trên mắt, không làm ảnh hưởng đến con ngươi của bà cụ… Mặc dù tôi rất hiểu tính mẹ tôi, và mẹ tôi tin yêu tôi nhất nhà, nhưng tôi lại không dám nói với mẹ điêù đó, bởi sợ bà cụ đang trước giờ hấp hối lại tủi thân, cả nghĩ… vả lại còn 7 gia đình anh chị em tôi nữa. Tôi chỉ dám nói với vợ tôi và cha Anton Đoàn Minh Hải (Vị linh mục phụ trách giáo phận Cồn Thoi). Người chia sẻ và thông cảm với tôi chính là vợ tôi và cha xứ. Những ngày sau đó, vợ tôi đã lựa lời thưa với mẹ, cha xứ đến thăm cũng chia sẻ với mẹ tôi. Những ngày cuối trước khi  qua đời, mẹ gọi tôi đến và hỏi ý kiến , tôi nghẹn ngào, mẹ hãy quyết định mọi việc, chúng con nghe theo… Cũng thật bất ngờ, mẹ cầm tay tôi chậm rãi: Mẹ biết sẽ không qua khỏi, mẹ mang đi cũng chẳng để làm gì, mẹ cũng đã hỏi ý kiến cha xứ rồi, mẹ sẽ hiến mắt, đây cũng là việc làm cuối cùng của mẹ  và các con xem đó là tâm nguyện, hãy gọi các anh chị em lại, mẹ sẽ bảo… Mẹ hiểu tôi quá…và bà đã mở ra trong lòng tôi một lối thoát tinh thần…Tôi và mẹ tôi lại một lần nữa thuyết phục 7 gia đình gồm anh chị em dâu rể. Rốt cục mọi người đã đồng ý với mẹ, đồng ý bằng một tình cảm trân trọng thực sự, không một sự gượng gạo! Và mọi ngừoi cũng đồng ý tiếp nhận thêm một thành viên mới theo nguyện vọng của gia đình chị Khuy – xin được làm người con của gia đình.

Thế sau ngày cụ mất và nghĩa cử hiến mắt ấy của cụ, dư luận làng xóm thế nào hả anh? – Tránh sao khỏi điều này tiếng nọ, sự hồ nghi của người đời. Có người độc miệng còn bảo, chắc giác mạc đó bán được nhiều tiền lắm…Anh Vinh trầm ngâm – Nhưng chỉ vài ngày đầu sau cái tang của mẹ, mọi người hiểu ra vấn đề, lại đựoc cha xứ nhắc đến mấy lần làm lễ trên Nhà thờ, cả vùng này đều cảm phục gia đình tôi, cảm phục việc làm nhân nghĩa của mẹ, đi đâu ai cũng hỏi thăm và chia sẻ, mọi người đều muốn vào thắp cho mẹ tôi một nén nhang…Nói đến đây, giọng anh Vinh hồ hởi, ánh mắt rực sáng và nhìn sang di ảnh cụ Hoa – mẹ tôi đã để hồng phúc cho con cháu…Tôi không ngờ mẹ tôi lại hiện đại đến thế! – Vâng! Đúng hơn ở Cụ có tấm lòng thật bác ái, nhân văn – Tôi tiếp lời. Nhưng tôi thầm hiểu, cả gia đình anh, những người con, người cháu của cụ Hoa cũng có tấm lòng bác ái ấy. Cụ vấn sống mãi trong lòng con cháu, bạn bè và người dân xứ đạo Cồn Thoi này. Cụ vẫn sống trong đôi mắt, trong trái tim của chị Khuy và thắp sáng lên bao niềm hy vọng cho hàng trăm ngàn người mù ở Việt Nam.

Rời Cồn Thoi khi caí nắng chiều oi ả đã dịu đi sau rặng ngô xanh mướt. Gió đồng thổi nhẹ, hanh hanh mùi đất ruộng. Tiếng chuông nhà thờ thánh thót ngân vang. …Một vùng quê thật thanh bình!

Chúng tôi tất bật trở về. Thành phố lúc này đã lên đèn. Câu chuyện của anh Vinh cứ lởn vởn trong đầu. Tôi cứ thấy lòng mình vui vui đến lạ…và đăm đắm một niềm tin: Trên đời này còn nhiều lắm những tấm lòng nhân nghĩa như gia đình cụ Hoa!

VIỆT NAM CÒN KHOẢNG TRÊN 300.000 NGƯỜI CẦN ĐƯỢC GHÉP GIÁC MẠC!

 

Đó là nhận định của PGS. TS. Hoàng Thị Minh Châu – Phó Giám đốc Bệnh viện mắt TW, Trưởng khoa Kết – Giác mạc, một trong những chuyên gia hàng đầu về giác mạc ở Việt nam hiện nay. Khi những người bệnh bị giác mạc, không thể điều trị nội khoa, cách điêù trị duy nhất là phẫu thuật ghép giác mạc. Theo PGS.Châu, phẫu thuật ghép giác mạc đã được thực hiện từ những năm 1950, từ đó đến nay, các bác sỹ Bệnh viện mắt TW luôn học tập, nâng cao và không ngừng hoàn thiện về kỹ thuật, có thể khẳng định phương pháp ghép giác mạc của các chuyên gia Việt Nam đạt trình độ quốc tế. Hàng năm, Bệnh viện Mắt TW tiến hành từ 100 – 150 cas ghép giác mạc thành công, và nguồn giác mạc chủ yếu từ các tổ chức quốc tế tài trợ hoặc các đồng nghiệp quốc tế gửi tặng. Và con số này chỉ “như muối bỏ biển” so với nhu cầu thực tế: số lượng người mù do các bệnh lý giác mạc ngày càng tăng, trên 300.000 người cần được ghép giác mạc, mới có hy vọng tìm lại ánh sáng. Cũng theo PGS. Châu, có nhiều nguyên nhân dẫn tới bị các bệnh lý giác mạc song ở Việt Nam chủ yếu là do các bệnh về: nhiễm trùng, sau chấn thương, bệnh bẩm sinh…Đặc biệt là bệnh nhiễm trùng, một phần do kiến thức và nhận thức của người dân về bảo vệ, chăm sóc mắt còn hạn chế cũng như công tác quản lý thuốc tra nhỏ mắt bộc lộ nhiều lỗ hổng…

Năm 2005, được sự giúp đỡ của tổ chức ORBIS quốc tế, Bệnh viện Mắt TW mới có điều kiện hơn để đào tạo cán bộ chuyên sâu, học tập kinh nghiệm ở một số nước và tổ chức mô hình, chuẩn bị các điều kiện tối thiểu, tiến tới thành lập một “ngân hàng mắt”(Eye bank). Nhưng để “danh chính” đi vào hoạt động có thể phải sau ngày 1/7/2007, khi Luật hiến ghép mô tạng và bộ phận cơ thể người mới chính thức có hiệu lực.

Tính đến nay, số bệnh nhân đăng ký chờ ghép giác mạc tại “ngân hàng mắt” – Bệnh viện Mắt TW khoảng 500 người. Không ít người đã chán nản, tuyệt vọng, bỏ không đăng ký vì không biết đến bao gìơ mới có giác mạc để ghép. Được biết, điều trị các bệnh giác mạc tốn khá nhiều thời gian, công sức, đi lại và phải được các bác sỹ khám, theo dõi thường xuyên vì vậy, nhiều người bệnh ở xa không có điều kiện để điêù trị và họ đành cam chịu sống trong cảnh mù loà hoặc bỏ mặc cho  bệnh càng trầm trọng thêm. Và như thế, số lượng người mù do các bệnh lý giác mạc tồn đọng hàng năm ngày càng tăng cao, chắc chắn không dừng lại ở con số 300.000 người!

 

Đông Phương Hồng

 

“Tôi thật hạnh phúc vì đã may mắn được ghép giác mạc. Suốt đời nay tôi biết ơn mẹ Hoa và các anh chị vô cùng, cảm ơn các bác sỹ. Tôi vừa xuất viện, nhưng mắt tôi đã nhìn được ánh sáng, khoảng 50% rồi. Bác sỹ bảo một thời gian nữa thị lực sẽ tốt hơn. Tôi mong sau này mọi người hãy hiến tặng giác mạc, mang lại ánh sang cho nhiều người”

Chị Nguyễn Thị Khuy-

người được ghép giác mạc

 

 

“Ở Bệnh viện Mắt TW đang ghép giác mạc miễn phí vì nguồn giác mạc chủ yếu do tài trợ. Người được ghép chỉ phải trả các chi phí phụ, các xét nghiệm loại trừ các bệnh truyền nhiễm của giác mạc…khoảng trên 4 triệu đồng.Thực tế mỗi giác mạc tài trợ đó mà các tổ chức quốc tế phải chi trả ở Mỹ là 230 USD/giác mạc (giá hỗ trợ). Hiện chi phí mỗi ca ghép giác mạc ở Singapore nếu tính ra tiền Việt Nam khoảng từ 80 – 90 triệu đồng”

Bs.Ths. Phạm Ngọc Đông –

Bệnh viện Mắt TW

 

 

“Tôi đánh giá cao những nỗ lực cuả đội ngũ y bác sỹ Bệnh viện Mắt TW, trong nhiều năm qua đã thực hiện ghép giác mạc cho hàng trăm người. Không những thế, đã chuẩn bị những điêù kiện cơ bản để thành lập ngân hàng mô, hoàn thiện kỹ thuật, đào tạo con người, cơ sở vật chất…tạo tiền đề thuận lợi cho việc sau khi Luật hiến ghép mô tạng được ban hành. Góp phần không nhỏ trong sự nghiệp phòng chống mù loà nói riêng và sự phát triển sự nghiệp y tế nói chung ở Việt nam”

TS. Lê Văn Diêu

 Phó Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội của Quốc hội

 

“Trong những năm qua, Orbis đã giúp đỡ ngành mắt Việt Nam nhiều lĩnh vực đào tạo, khoa học kỹ thuật… trong đó có việc xây dựng “ngân hàng mắt”. Hàng năm, chúng tôi đã chuyển 100 – 150 giác mạc từ nước ngoài về để ghép cho người Việt nam. Tuy nhiên, việc bảo quản, vận chuyển gặp nhiều khó khăn cũng như nguồn giác mạc khan hiếm trong khi nhu cầu người bệnh ngày càng lớn…Tại sao, không thể lấy giác mạc của người Việt Nam để cấy ghép cho chính người Việt Nam và tại sao chúng ta lại không thể hiến tặng giác mạc cho những người mù khi chúng ta qua đời…Đó cũng chính là ý tưởng và nguyện vọng của chúng tôi khi giúp đỡ Bệnh viện Mắt TW xây dựng một “ngân hàng mắt” đầu tiên ở Việt Nam”

Ông Nguyễn Hữu Thịnh –

Giám đốc Tổ chức Orbis Việt nam

 

 

Mọi thông tin tư vấn và đăng ký hiến ghép giác mạc tại “Ngân hàng mắt” – Bệnh viện Mắt TW, liên hệ theo địa chỉ:

 

ĐT:         04.9454799

           Email:    [email protected]

 

Leave a Reply